Pirot i pirotski kraj

1may2026 Vidikovac Krst

Posle Svrljiških planina i Orlovog kamena, Malte i Beograda, napornih radnih nedelja u aprilu, trebao mi je odmor za prvomajski praznik. Prvo jutro novog meseca osvanulo je hladno i sunčano. Uputio sam se iz svog naselja Barje u dijametralno suprotni deo grada, u početku trasom kojom svakodnevno idem na posao:

Uz desnu obalu Gradašničke reke stigao sam do Malog mosta...:

...a onda se uputio prema naselju Prčevac. Vidikovac Krst je gore desno, na istoimenom brdu na oko 510 m nadmorske visine (skoro 150 m iznad grada):

Strm uspon uz naselje Prčevac, putem za Planinarski dom i Gornji Visok (Rsovci, Visočka Ržana, Slavinja, Dojkinci...), bio je jedan od težih delova moje relacije. Stanovnici ovog pirotskog naselja su navikli da stalno idu gore-dole, za razliku od nas koji živimo u ravnom Barju :) Ovde stanuje veliki broj mojih kolega pa sam stalno morao da se osvrćem, mašem i odgovaram na njihove pozive:

Posle oštre desne krivine na izlazu iz naselja kreće krivudava deonica sa konstantnim usponom, nimalo prijatnim za pešačenje:

Zauzvrat, otvaraju se sve lepši vidici:

Krivine su dosta nepregledne, nema pešačke staze, a saobraćaj je na praznično jutro prilično živ u pravcu brojnih izletišta na Vidliču i Staroj planini. Stalno prelazim s jedne na drugu stranu puta:

Posle tačno 35 minuta hoda od Malog mosta u Tijabari, stižem do mesta gde se od glavnog puta desno odvaja zemljani put koji vodi do vidikovca Krst. Pravo je Naselje 4. kilometar i njega ovog puta nisam posećivao.

Put vodi pored borove šume i vikendica. Iz pojedinih se čuje muzika i smeh okupljenih ranoranilaca. U šumici lokalni biciklistički klub ima uređenu stazu za mountain biking i povremeno ovde organizuju svoja takmičenja.

Za svega 5-6 minuta od skretanja stižem do svog cilja - vidikovca Krst. Od kuće u Barju trebalo mi je tačno sat vremena:

Pogled na grad, Pirotsku kotlinu i planine koje je okružuju sa južne strane je fenomenalan. S druge strane, uz malo napora, može se doći do mesta gde je lep pogled na južne padine planine Vidlič, Crni vrh i Basarski kamen:

E sad, mesto je po mom mišljenju stvarno lepo, prilazni put je sasvim dobar, ali ga treba obogatiti dodatnim sadržajima i, ono što je najvažnije - sačuvati od smeća (postavljanjem kanti ili kontejnera) i huligana (postavljanjem nadzornih kamera).

Ispostavilo se da je povratak sa ovog mesta nazad u grad bio teži od dolaska, mimo mojih očekivanja. To je zato što sam ja želeo da se vratim preko Berilovca i naselja Đeram, i što se put koji produžava od vidikovca ubrzo sužava u stazu i na kraju potpuno nestaje:

Pre nego što sam se opasno strmom stazom spustio u naselje Đeram, uživao sam u pogledu na grad u kome živim i Vidlič iz neke druge perspektive:

Silazak sa vidikovca do Berilovačkog puta, ,,žile kucavice'' velikog pirotskog naselja Đeram, trajao je pola sata.

1902. godine u Pirotu je prvi put proslavljen Prvi maj - praznik rada i tom prilikom je osnovano Pirotsko radničko društvo, u to vreme treće po redu u Srbiji, pored postojećih u Beogradu i Jagodini. Prve prvomajske proslave održavale su se na Dženaru kod Prčevca. Na ovom mestu Piroćanci su još od davnih vremena izlazili na đurđevdanske uranke. Kasnije je to bilo stecište političkih i radnih nezadovoljnika, na kome su se javno iskazivala politička uverenja i postavljali revolucionarni zahtevi. Po njemu je naziv dobilo današnje naselje Đeram. Pirot je u tom periodu imao dosta snažan i dobro organizovan radnički pokret, čiju su osnovu činili pre svih zanatski radnici.

Preostalo mi je samo da se vratim kući, prolaskom kroz Đeram..:

..., kao i prolaskom kroz Tijabaru, naselje Centralu, preko Keja i Golemog mosta:

Trajanje relacije: oko 2.5h

Zahtevnost relacije: srednja (3/5), zbog načina na koji sam je ja izveo

Karakteristike: lepo mesto nadomak Pirota, sa fenomenalnim pogledom na grad, Pirotsku kotlinu i planine koje je okružuju sa juga; lako dostupno sa puta za Planinarski dom i Visok, ali i mesto koje treba dodatno urediti

Rizici: put iz naselja Prčevac je krivudav, često nepregledan, sa konstantnim usponom i jako naporan; ne postoji kružna staza za povratak sa vidikovca Krst u Berilovac ili Đeram pa sam silazak morao da improvizujem